Mục lục
Điểm cần phân biệt là giao dịch spot bằng tài sản vay và giao dịch hợp đồng futures. Ký quỹ là tài sản bảo đảm hỗ trợ vị thế; tên gọi này không đủ để kết luận có khoản vay riêng.
Hãy theo dõi ba câu hỏi: đang nợ gì, tài sản nào bảo đảm và chi phí nào phát sinh khi giữ vị thế. Cách đọc này giúp so sánh sản phẩm trước khi chọn đòn bẩy hoặc tính phí giao dịch.
Margin và futures khác nhau ở cơ chế giao dịch nào?
Từ “margin” cần được đọc theo ngữ cảnh: giao dịch sử dụng tài sản vay, hay khoản thế chấp hỗ trợ vị thế? Với spot margin, hãy xác nhận tài sản vay và nghĩa vụ hoàn trả. Với futures, hãy đọc điều khoản hợp đồng và yêu cầu ký quỹ.
Một mô hình có thể dùng crypto bảo đảm khoản vay USD để cấp ký quỹ cho futures. Đây là cấu trúc cụ thể, không phải căn cứ suy ra mọi futures đều có khoản vay tương tự.
Trước khi so sánh, hãy ghi rõ tên sản phẩm và liệu nó có kèm thỏa thuận vay riêng. Nhãn “margin” hoặc “futures” chưa trả lời đầy đủ câu hỏi đó.
Tách biệt tài sản vay, tài sản bảo đảm và giá trị danh nghĩa
Hãy lập ba dòng riêng trong ghi chép vị thế:
- Tài sản vay: nếu có, ghi loại tài sản, số lượng và các khoản phải hoàn trả theo thỏa thuận.
- Tài sản bảo đảm: ghi tài sản thế chấp hỗ trợ vị thế, cùng cách sản phẩm định giá chúng.
- Giá trị danh nghĩa: tổng mức độ tiếp xúc thị trường mà vị thế đòn bẩy đại diện.
Tiền ký quỹ không đồng nghĩa với toàn bộ quy mô giao dịch. Lãi lỗ gắn với toàn bộ vị thế, không chỉ phần ký quỹ đã nạp. Vì vậy, khi đối chiếu hai phương án, hãy đặt giá trị danh nghĩa cạnh nhau trước.
Nếu tài sản vay và tài sản bảo đảm khác nhau, hãy ghi nghĩa vụ theo từng tài sản; đừng cộng chúng thành một con số thiếu đơn vị.
Đòn bẩy tác động đến ký quỹ và khoảng cách thanh lý ra sao?
Đòn bẩy là tỷ lệ giữa tổng mức độ tiếp xúc của vị thế và tài sản thế chấp phân bổ cho nó. Giữ nguyên giá trị danh nghĩa, tỷ lệ thấp hơn tương ứng với nhiều tài sản bảo đảm hơn.
Ở cùng quy mô vị thế, đòn bẩy thấp hơn thường giúp giá thanh lý cách xa giá vào lệnh hơn. Khoảng cách cụ thể vẫn cần đối chiếu quy tắc sản phẩm và cách định giá tài sản bảo đảm.
Hãy tách hai lựa chọn: thay đổi tài sản bảo đảm cho cùng vị thế, hoặc tăng quy mô vị thế. Vì lãi lỗ gắn với toàn bộ quy mô, hai phép so sánh này không tương đương. Ghi cả giá trị danh nghĩa và tài sản bảo đảm trong mỗi phương án.
Futures có kỳ hạn và hợp đồng vĩnh cửu
Futures có kỳ hạn có ngày đáo hạn cố định; hợp đồng vĩnh cửu không có ngày đáo hạn. Funding là cơ chế giúp giá hợp đồng bám sát giá giao ngay.
Khi chọn sản phẩm, hãy kiểm tra riêng ngày đáo hạn nếu có, việc áp dụng funding và nghĩa vụ vay nếu có. Không dùng thời hạn hợp đồng để suy ra chi phí duy trì hay kết luận về khoản vay.
Với hợp đồng có funding, cần đọc ai trả, ai nhận, căn cứ tính và thời điểm thanh toán. Với khoản vay đi kèm, hãy kiểm tra lãi theo thỏa thuận vay riêng. Riêng hợp đồng có kỳ hạn, hãy kiểm tra cách xử lý vị thế khi đến ngày đáo hạn.
Bảng so sánh phí giao dịch, lãi vay và funding
Để so sánh chi phí, hãy giữ cùng giá trị giao dịch và thời gian nắm giữ. Điền bảng bằng biểu phí, điều khoản vay và quy định funding của đúng sản phẩm.
| Khoản mục | Điều kiện cần kiểm tra | Cơ sở tính cần ghi | Bên nhận tiền |
|---|---|---|---|
| Phí giao dịch | Lệnh nào bị tính phí? | Giá trị tính phí, mức áp dụng | Theo biểu phí |
| Lãi vay | Có khoản vay chịu lãi không? | Tài sản vay, mức lãi, thời gian tính | Theo thỏa thuận vay |
| Funding | Hợp đồng có áp dụng không? | Căn cứ, mức và thời điểm tính | Ai trả, ai nhận theo quy định? |
Không cộng các tỷ lệ trực tiếp khi chúng có cơ sở tính khác nhau. Hãy quy đổi từng khoản sang cùng đơn vị tiền để đối chiếu; đánh dấu khoản chưa xác định thay vì ghi bằng không.
Funding không phải tên gọi khác của lãi vay. Nếu sản phẩm có cả hai, cần theo dõi thành hai dòng riêng.
Giá đánh dấu, ký quỹ duy trì và điều kiện thanh lý
Đừng mặc định giá khớp gần nhất là giá dùng để kích hoạt thanh lý. Trong điều khoản, hãy tìm quy định về giá đánh dấu, giá tính lãi lỗ chưa thực hiện và ngưỡng ký quỹ duy trì. Ghi rõ giá nào được dùng ở từng bước.
Tiếp theo, kiểm tra cách định giá tài sản bảo đảm, khoản khấu trừ giá trị nếu có và điều kiện dẫn đến thanh lý. Không tự suy ngưỡng từ mức đòn bẩy hiển thị.
Giá trị tài sản bảo đảm có thể biến động. Chẳng hạn, ETH dùng làm bảo đảm có thể giảm giá và gây rủi ro cho vị thế SOL dù SOL không giảm cùng đợt. Vì vậy, hãy theo dõi cả tài sản giao dịch lẫn tài sản bảo đảm.
Ký quỹ cô lập và ký quỹ chéo bảo đảm những vị thế nào?
Với ký quỹ cô lập và ký quỹ chéo, hãy so sánh phạm vi tài sản được dùng bảo đảm theo điều khoản, thay vì chỉ dựa vào tên chế độ.
Ở lựa chọn cô lập, cần xác nhận tài sản nào được phân bổ cho vị thế và liệu có cơ chế bổ sung ký quỹ. Ở lựa chọn chéo, hãy yêu cầu xác định rõ phạm vi ví, tài khoản và những vị thế liên quan.
Một câu hỏi thực tế là: nếu vị thế khác thua lỗ, phần bảo đảm cho vị thế đang xét có bị ảnh hưởng không? Hãy kiểm tra cả cách chuyển chế độ và điều kiện bổ sung tài sản trước khi đặt lệnh.
Các bước kiểm tra điều khoản trước khi mở vị thế
Thực hiện lần lượt và lưu câu trả lời cho từng bước:
- Xác định sản phẩm: spot margin, futures có kỳ hạn hay hợp đồng vĩnh cửu; ghi đúng hợp đồng dự định dùng.
- Kiểm tra khoản vay: nếu có, ghi tài sản vay, nghĩa vụ hoàn trả và cách xử lý sau khi đóng vị thế hoặc thanh lý.
- Đọc quy tắc bảo đảm: xác nhận tài sản được chấp nhận, cách định giá và khấu trừ nếu áp dụng.
- Chọn chế độ ký quỹ: xác định tài sản nào hỗ trợ vị thế, phạm vi dùng chung và cơ chế bổ sung.
- Đối chiếu chi phí và thanh lý: điền phí giao dịch, lãi vay, funding; ghi giá tham chiếu và điều kiện thanh lý.
- Đánh giá khả năng chịu lỗ: xem xét cả giá tài sản giao dịch và giá tài sản bảo đảm.
Nếu chưa xác định được nghĩa vụ hoàn trả hoặc phạm vi tài sản chịu rủi ro, hãy làm rõ điều khoản trước khi mở vị thế.
Những nhầm lẫn thường gặp và bước kiểm tra tiếp theo
Ba nhầm lẫn cần sửa là coi tiền ký quỹ bằng toàn bộ giá trị giao dịch, gộp funding vào lãi vay và xem dừng lỗ như bảo đảm giá thoát. Lãi lỗ gắn với toàn bộ quy mô vị thế; funding và khoản vay cần được kiểm tra riêng.
Lệnh dừng lỗ có thể khớp với trượt giá khi thị trường biến động mạnh. Vì vậy, điểm dừng dự kiến nên đi cùng đánh giá khả năng chịu lỗ, thay vì được xem là mức lỗ chắc chắn.
Bước tiếp theo là lập bảng nghĩa vụ cho đúng sản phẩm: tài sản vay, tài sản bảo đảm, giá trị danh nghĩa, từng khoản phí và điều kiện thanh lý. Cuối cùng, xác nhận sau khi đóng vị thế còn khoản nào phải thanh toán.